Przycinanie gałęzi
Jest to dobra pora na przycinanie/formowanie roślin oraz cięcie sanitarne (obumarłe, chore, krzyżujące się pędy), gdyż pobudzone przycinaniem rośliny szybko wypuszczają nowe pędy. Pędy roślin zdrewniałych powinny być przycięte w takim terminie aby zdążyły zdrewnieć przed nadejściem przymrozków gdyż właśnie młode pędy najłatwiej ulegają przymrozkom.
Nawożenie roślin
Początek września jest ostatecznym terminem na wykonanie nawożenia roślin i to pod warunkiem używania nawozów zawierających głównie potas i fosfor, ( “ jesienne nawozy”) które zwiększają odporność korzeni roślin na przymrozki. Należy unikać nawożenia nawozami zawierającymi duże dawki azotu gdyż wpływa on na bujny wzrost zielonej części roślin.
Sadzenie roślin
Jest to najlepszy termin na sadzenie roślin pojemnikowanych zwłaszcza zimozielonych iglaków. Możemy też sadzić rośliny z gołym korzeniem, np. róże ale wtedy należy przyciąć korzenie takiej rośliny i pędy nadziemne oraz należy pamiętać o podlewaniu przez kila dni po po wsadzeniu, glebę pod nowo posadzoną rośliną.
Jak sama nazwa wskazuje w tym miesiącu możemy sadzić wrzosy i wrzośce.
Wrzesień jest właściwym miesiącem do przygotowania gleby pod jesienne nasadzenia czyli wykonanie odchwaszczenia kwatery, optymalnego nawożenia, przekopania nawozów organicznych i mineralnych z glebą (wymieszane z glebą nawozy w mniejszym stopniu się utleniają, w związku z tym do rośliny trafia więcej składników ).
Sadzonki zdrewniałe
W tym okresie można ukorzeniać sadzonki zdrewniałe, tzw. sztoby, 15-20 centymetrowe odcinki pędów z 8-10 oczkami (pąkami). Takie sadzonki wciskamy w pulchną, żyzną i wilgotną glebę na około ½ wysokości. Takie pędy powinny ukorzenić się do zimy, a wiosną wytworzyć silne pędy.
Usuwanie starych drzew
Wrzesień jest właściwym terminem na wykonanie wizji lokalnej drzew. Zaleca się aby drzewa, grube wykopać w następujący sposób: w odległości około 60-100 cm od pnia drzewa okopać drzewo i należy wyciąć przy użyciu , np. siekiery najgrubsze korzenie. Gdy usuniemy najgrubsze korzenie kopiemy głębiej aby wykopać jak najwięcej korzeni z bryły korzeniowej. Gdy poczujemy, iż drzewo zaczyna tracić stabilizację należy delikatnie drzewo przechylić w wybranym kierunku, przechylić i przewrócić. Pień wraz z gałęziami można pociąć na mniejsze fragmenty przy użyciu piły ręcznej lub spalinowej, elektrycznej. Pozyskane drewno z drzew owocowych może być wykorzystywane do wędzenia wyrobów wędliniarskich lub palone w kominku ( jest to drewno twarde- długo się pali i ma przyjemny zapach).
Profilaktyka Roślin
Staranie zbieramy i niszczymy (palimy, głęboko zakopujemy), porażone przez choroby i szkodniki owoce leżące pod drzewami (spady) oraz “mumie” wiszące na drzewach.
Zdejmujemy opaski lepowe z drzew i palimy je niszcząc w ten sposób wiele zimujących form szkodników.
Dzielenie Roślin
Właśnie teraz możemy rozdzielać karpy/kępy roślin kwitnących latem i wczesną wiosną, np.: funkie, bodziszki, barwinki, skalnice, rozchodniki, bodziszki, liliowce….W tym okresie szczególnie dobrze się przyjmują rozdzielone byliny zadarniające.
Przesadzanie Roślin Dwuletnich
W tym okresie można z rozsadnika wraz z bryłą korzeniową można przesadzać na stałe miejsce rośliny dwuletnie, np.: stokrotki, malwy, dzwonki ogrodowe, bratki, niezapominajki, naparstnice….
Odchwaszczanie
Nadal sukcesywnie odchwaszczamy rośliny rosnące w glebie, na zagonach w szklarni, tunelach foliowych oraz w doniczkach oraz trawniki z roślin dwuliściennych (jeśli nie jest to trawnik prowadzony w formie łąki kwiatowej) oraz spulchniamy glebę.
Rośliny doniczkowe
Powoli możemy z powrotem przenosić do domów rośliny wystawione na okres wakacji na balkony i tarasy.
Kwiaty
Sukcesywnie obcinamy/wyłamujemy obumarłe kwiatostany roślin- chyba, że chcemy zebrać nasiona z wybranych roślin.
Nasiona
Zbiór nasion;
Zbieramy z najzdrowszych, najładniejszych roślin nasiona. Opisujemy je, suszymy i umieszczamy w przewiewnym opakowaniu i miejscu.
Siew nasion rośliny ozdobne:
W tym terminie możemy wysiewać nasiona roślin dwuletnich, wieloletnich i bylin, np.: bratków, goździków brodatych, stokrotek, niezapominajek, malw….
Siew nasion warzywa:
Na początku miesiąca możemy siać roszponkę, rzodkiewkę, mrozoodporną sałatę zimową Nansena lub inne zimowe sałaty (trzeba je zimą okryć po przymrozkach). W drugiej połowie września można siać szpinak zimowy na zbiór kwietniowy.
Podlewanie roślin
Podlewamy zarówno rośliny ozdobne jak i zioła, warzywa, rośliny sadownicze ziarnkowe (np. jabłoń) jak i pestkowe (śliwa), szczególnie gdy kwitną lub owocują. W celu lepszego przyjęcia się posadzonych roślin zaleca się przez około 14 dni po posadzeniu podlewać glebę pod posadzonymi roślinami.
Ściółkowanie roślin
We wrześniu możemy ściółkować warstwą około 10 cm kompostu lub obornika glebę pod roślinami. Taka ściółka stanowi warstwę ochronną gleby chroniącą przed przymrozkami a wymieszana/przekopana z glebą wiosną stanowi dobry nawóz i zwiększa ilość próchnicy i tlenu oraz dobroczynnych mikroorganizmów w glebie.
Ozdobne rośliny cebulowe, bulwiaste
Sadzimy:
Wrzesień jest najlepszą porą do sadzenia większości roślin cebulowych. Najlepiej byłoby gdyby ziemia pod sadzenie roślin cebulowych była już przygotowana w sierpniu. Zaleca się też umieścić cebule roślin na 15 minut do 1 godziny ( w zależności od środka i jego stężenia, np.: 10g/l wody) w letniej kąpieli wodnej z dodatkiem środka grzybobójczego.
Sadzimy do ziemi/pojemników rośliny zimujące w ziemi cebulki: tulipanów, narcyzów, hiacyntów, szafirków, niektóre lilie, puszkinie,cebulice, przebiśniegi, i inne gatunki kwitnące wiosną.
Cebule sadzi się na głębokości równą trzykrotnej ich wysokości, tj. około 8-12 cm dla dużych cebul i 6-10 cm dla małych.
Drobniejsze cebulki, które nie będą kwitły w następnym roku, najlepiej jest posadzić, a raczej wysiać na zagonach , tak jak warzywa- rzędowo.
Odległość między rzędami powinna wynosić co najmniej 20 cm, a w rzędzie zależnie od wielkości cebulek, od 3 do 5 cm. Po posadzeniu cebul rabatę zaleca się nawieźć siarczanem potasowym w ilości 10 dag/m 2.
Zaleca się sadzić do ziemi cebule w specjalnych koszyczkach w celu zabezpieczenia ich przed zjedzeniem/uszkodzeniem przez gryzonie.
Wykopujemy:
Najlepiej po pierwszych, delikatnych przymrozkach obciąć przemrożone liście, a następnie delikatnie widłami amerykańskimi wykopujemy rośliny których części podziemne są wrażliwe na mróz i nie mogą zimować w naszym klimacie, np.: bulwy mieczyków (przed wykopaniem bulw należy ściąć zielone liście nożyczkami do wysokości 5 cm), begonie bulwiaste, pacioreczniki, kanny i dalie oraz inne, mniej popularne letnie kwiaty cebulowe, np. eukomisy, acidantery, ismeny. Trzeba je przechować w miejscu chłodnym, ale z temperaturą powyżej 0°C (5°C -7°C ). Po pierwszych przymrozkach należy obciąć zwarzone liście, wykopać bulwy oraz cebule i zostawić pod dachem na kilka dni. Gdy obeschną, czyścimy je, przesypujemy torfem i przenosimy do piwnicy.
Przechowywanie bulw/kłączy/cebul:
Po wykopaniu opisać gatunki,odmiany, kolory i umieścić pod zadaszeniem w ażurowych skrzynkach, kartonikach, w przewiewnym miejscu np. na strychu, w piwnicy, szopie, drewutni , w temp. powyżej 0°C, i przez kilka dni dosuszyć, a następnie oczyścić z ziemi.
Po przeschnięciu możemy takie rośliny dzielić (powierzchnie ran zaleca się przesypać węglem drzewnym, w celu szybszego zasuszenia powstałych ran), a następnie przesypać suchym torfem i umieścić na przezimowanie w piwnicy lub na strychu, garażu….
Zbiory płodów rolnych
Wrzesień jest okresem, w którym owocuje wiele roślin sadowniczych (np.: jabłonie, grusze, śliwy, winorośl, orzechy, brzoskwinie…) i warzywniczych ( papryki, kapusty, pomidory…). Musimy pamiętać, iż im bardziej pozwolimy dojrzewać owocom na roślinie tym będą one krócej nadawały się do przechowywania.
Poleca się aby jabłka i gruszki odmian jesiennych i zimowych zrywać na 2-4 tygodnie przed osiągnięciem dojrzałości konsumpcyjnej.
Na długość przechowywania owoców głównie wpływa wilgotność powietrza i temperatura pomieszczenia służącego jako przechowalnia.
Zaleca się aby najpierw zbierać owoce większe a po 7-10 dniach pozostałe.
Często wymagany jest 2-3 krotny zbiór.
Aby nie obijać i nie strącać owoców, zaczynamy zbiór od dolnej części korony.
Owoce należy zbierać delikatnie, nie obijać i nie otrząsać gdyż owoce powgniatane, otłuczone, obite szybciej się psują i porażają zdrowe leżące obok.
Poleca się, aby po zbiorze owoce i warzywa pozostawić na noc na działce aby je schłodzić i dopiero rano następnego dnia umieścić w przechowalni.
Zaleca się zebranie wszystkich owoców z drzew owocowych i krzewów aby wiszące przez zimę na roślinie mumie nie były wiosną siedliskiem chorób.
Odradza się też przechowywania owoców w pomieszczeniach bardzo silnie oświetlonych, wtedy szybciej starzeją się.
Zbieramy z gruntu/ zagonów/tuneli foliowych i szklarni: pomidory, ogórki, marchew, buraki, selery i pietruszkę, cukinię, paprykę, oberżynę, dynię a także fasolę na ziarno.
W połowie września przystępujemy do ogławiania na całej roślinie zawiązanych główek kapusty brukselskiej.
Zbieramy cebulę z siewu i dokładnie dosuszamy. Termin zbioru określa się gdy średnio 50% szczypioru załamuje się i łuska okrywająca cebulę częściowo się wybarwi, a pojedyncze liście zasychają.
Wysokie odmiany pomidorów z jeszcze niedojrzałymi (zielonymi) pomidorami można wyrwać z korzeniami i powiesić w pomieszczeniu o temp. 15-18 °C, wtedy owoce będą stopniowo dojrzewały. Łodygi i liście z tych krzaków po zbiorze palimy.
Warzywa korzeniowe możemy też przechowywać zadołowane w ziemi, np. w wiadrze ze żwirem w piwnicy.
Zdrowe resztki roślinne, mechanicznie uszkodzone owoce, warzywa możemy przeznaczyć na kompost natomiast chore, porażone musimy zniszczyć, np.: spalić je.
Dzielimy i sadzimy w nowym miejscu kępy szczypiorku, siedmiolatki i rabarbaru.
Możemy na 2-3 tygodnie przed planowanym terminem zbioru endywii bielić ją poprzez związanie sznurkiem rozet liści. Najlepiej ten zabieg wykonać w suchy dzień wtedy rozety w środku nie będą gniły od nadmiaru wilgoci. wybielanie spowoduje, iż wybielone rozety będą żółte, kruche i smaczne.
Przechowywanie plonów
Zaleca się na 3 tygodnie przed umieszczeniem zbiorów w przechowalni/piwnicy/szopie odpowiednio przygotować pomieszczenie przeznaczone do składowania zebranych plonów. można np.: w takim pomieszczeniu wybielić ściany i sufit oraz zabezpieczyć przed chorobami przechowalniczymi, poprzez wykonanie oprysku np.: Miedzianem. Poleca się w celu utrzymania stabilnej, pożądanej temperatury (na poziomie od 3 °C do 10°C, przy wilgotności powietrza na poziomie 80-90% ) docieplenie w takim pomieszczeniu sufitu i ścian.
Otwór wentylacyjny w przechowalni należy zabezpieczyć przed gryzoniami.
Oczywiście przed umieszczeniem płodów rolnych należy usunąć z pomieszczenia wszelkie zbędne resztki roślin.
Skrzynki powinno ustawić się jedna na drugiej, w pewnej odległości od ścian pomieszczenia i od podłogi ( na deskach, cegłach).
Dużą wilgotność w przechowalni można uzyskać poprzez polewanie wodą podłogi lub ustawienie w pomieszczeniu szerokich naczyń z wodą.
Pojemniki na owoce/cebule roślin ozdobnych
Zaleca się pojemniki przeznaczone do przechowywania płodów, części podziemnych roślin ozdobnych wyczyścić szczotką zanurzaną w 4 % letnim roztworze sody.
Skrzynki drewniane na kilka (10 dni) dni przed użyciem poleca się umieścić w wilgotnym pomieszczeniu. Zabieg ten spowoduje zwiększenie wilgotności drewna w skrzynce, i wtedy w mniejszym stopniu materiał ten będzie “pochłaniał” z owoców wodę, co wpłynie na dłuższe przechowywanie w lepszej kondycji owoców. W ostatnim czasie do przechowywania płodów rolnych poleca się pojemniki wykonane z tworzywa sztucznego.
Inspekt
Gdy nie jest już potrzebny jesienią, likwidujemy go , wyrzucamy z niego podłoże, np.: na pryzmę, kompost, natomiast okna inspektowe i skrzynie możemy zdezynfekować formaliną.
Trawnik
We wrześniu można wygrabić pozostałe podczas koszeń trawnika martwe części trawy, które mogą tworzyć przy ziemi filc i powodować zmniejszenie dostępu do korzeni tlenu i zwiększenie prawdopodobieństwa wystąpienia chorób grzybowych na trawniku.
Zaleca się kosić trawnik we wrześniu w zależności od pogody 1 raz na 14 dni. Po skoszeniu trawnika jeśli przez kilka dni nie wystąpią opady deszczu należy taki trawnik podlać.
Wrzesień jest świetnym terminem na zakładanie nowych trawników jak i odnawianie starych. Wystarczy do wiadra ok. 10 L z żyzną glebą wymieszaną ze żwirem wsypać jedną obfitą garść trawy ( mieszanka traw z dużą ilością życicy), i dokładnie wymieszać i wysiewać na trawnik ( dobrze jest przez kilka dni po takim zabiegu podlewać trawnik).
Oczko Wodne
Stopniowo zmniejszamy ilość pokarmu, którym karmimy żyjące w zbiorniku ryby. Przed pierwszymi przymrozkami przenosimy z oczek i stawów delikatne, zimozielone rośliny, np.: piscje do akwariów umieszczonych w pomieszczeniach z temp. powyżej 0°C.
Oczyszczamy dno z mułu i obumarłych roślin, liści….
Pszczoły
Najpóźniej do 20 września zaleca się dokarmianie pszczół. Dlatego powinno się przetransportować ule z pożytku wrzosowego i spadziowego na miejsce stałego pobytu. Należy rozpocząć miodobranie i dokarmianie.
Zaleca się obniżyć wyloty w ulu aby zapobiec dostaniu się do ula myszy. Zaleca się też ustawienie na mostku wylotowym skośnie opartej deseczki, która uniemożliwi wybieranie przez ptaki z ula pszczół oraz zabezpiecza wlot przed silnymi wiatrami i śniegiem i oblodzeniem.
Pod koniec września pszczoły powinny już być właściwie przygotowane do zimowania.
